Yếu tố ảnh hưởng đến chiều cao

Sau một thế kỷ qua, chiều cao trung bình người dân trên thế giới đã tăng thêm khoảng 10cm. Vậy đâu là yếu tố ảnh hưởng đến chiều cao, cùng tham khảo qua bài viết dưới đây để hiểu rõ hơn nhé!

Chiều cao trung bình của người Việt

Theo số liệu thống kê tổng điều tra và giám sát dinh dưỡng vào năm 1975 cho thấy, chiều cao trung bình thanh niên Việt Nam là 160cm đối với nam và 150cm đối với nữ. So sánh số liệu từ năm 1875 đến năm 1975, chiều cao người Việt Nam không có thay đổi gì trong suốt thời gian này.

Đến năm 2000, chiều cao nam thanh niên đo được là 162,3cm và nữ là 152,3cm (tăng 2,2cm trong 25 năm). Từ năm 2000 đến năm 2016, chiều cao trung bình của nam là 164,4cm và nữ là 153,4cm (tăng 2,1cm ở nam giới trong vòng 16 năm).

sự tăng trưởng chiều cao của người việt

Tính riêng ở các thành phố lớn thì chiều cao của nam giới là 167,4cm và nữ là 154,7cm, trong khi đó chiều cao của thanh thiếu niên ở vùng nông thôn thấp hơn với nam là 164,1cm và nữ 153,2cm. Sự tăng trưởng chiều cao thể hiện rõ nhất ở trẻ em. Cụ thể, năm 2000, chiều cao của các bé trai 5 tuổi ở Việt Nam là 100,6cm thì đến năm 2010 là 109,9 cm.

Giáo sư, Tiến sĩ Lê Danh Tuyên – Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia, nhìn nhận chiều cao của người Việt có tăng nhưng mức tăng chậm hơn so với các nước, tuy nhiên chiều cao chúng ta đang có xu hướng tăng nhanh và hứa hẹn các thế hệ sau sẽ tiếp tục tăng. Mục tiêu của Việt Nam đến năm 2025 là tăng chiều cao trung bình của nam thanh niên ở độ tuổi 18, đối với nam đạt 167cm và nữ là 156cm.

Với khu vực

Theo bảng số liệu do WPR công bố năm 2019 cho thấy, chiều cao trung bình thanh niên Việt Nam đang ở mức thấp so với các quốc gia trong khu vực. Trong bảng số liệu này, người Việt Nam lùn thứ 4 trên thế giới, chỉ cao hơn người Indonesia (158cm), Philippines (161,9cm) và Bolivia (160cm). Điều đáng chú ý là chiều cao trung bình Việt Nam còn thấp hơn cả Campuchia.

biểu đồ chiều cao trung bình

Bảng số liệu của WPR cũng cho cho thấy sự chênh lệch chiều cao khá lớn của người Việt Nam so với các nước ở châu Á. Cụ thể, người Hàn Quốc có chiều cao trung bình của nam là 170,7cm và nữ là 167,4cm. Nam giới Nhật Bản cao trung bình 172cm, nữ cao trung bình 158cm. Tại Trung Quốc, nam giới có chiều cao là 169cm và nữ là 158cm. Như vậy, người Việt thấp hơn 10cm so với tiêu chuẩn quốc tế.

Theo chiều hướng ngược lại, bảng xếp hạng của WPR cũng cho biết, những quốc gia có chiều cao trung bình tốt nhất thế giới thuộc về châu Âu. Trong đó, người Hà Lan dẫn đầu về độ cao lớn trên thế giới khi chiều cao trung bình nam giới của nước này là 183,8cm.

Như vậy, nếu người Việt không có được sự chăm sóc đầy đủ về mặt dinh dưỡng, chăm vận động thể dục thể thao, chú ý giấc ngủ thì chúng ta sẽ khó mà theo kịp tầm vóc của các nước trong khu vực.

Độ tuổi phát triển chiều cao

độ tuổi phát triển chiều cao

Trên thực tế, chiều cao phát triển qua 3 giai đoạn: giai đoạn sơ sinh, giai đoạn 3 – 10 tuổi và giai đoạn dậy thì. Trong những năm đầu đời, chiều cao phát triển gấp rưỡi chiều cao lúc mới đẻ, ví dụ lúc mới sinh chiều dài của em bé là 50cm, đến khi 1 tuổi thì chiều dài của trẻ sẽ là 75cm. Ở giai đoạn từ 3 – 10 tuổi là giai đoạn trẻ lớn đều mỗi năm, chiều cao trung bình tăng từ 5 – 7cm/năm. Giai đoạn dậy thì (quy định từ 12 – 18 tuổi) đây là khoảng thời gian trẻ có sự tăng trưởng vượt bậc về cơ bắp, khung xương cũng như các chức năng sinh dục. Trong giai đoạn này, trẻ “tăng tốc và về đích” của chiều cao, vì sau thời gian này, trẻ không thể cao thêm được nữa. Cụ thể:

Đối với nam

Các bạn nam thường bước vào tuổi dậy thì muộn hơn các bạn gái, vậy con trai ngừng phát triển chiều cao năm bao nhiêu tuổi? Vâng, điều này còn tùy thuộc vào từng cá nhân, nhưng thông thường, con trai sẽ ngừng phát triển chiều cao khi tuổi dậy thì kết thúc.

Các bé trai đạt được tốc độ tăng trưởng tối đa khoảng 2 năm khi bắt đầu dậy thì, thường là giai đoạn đầu tiên khoảng năm 13 tuổi. Khi chúng bước vào giai đoạn dậy thì, các bé trai phát triển chiều cao vượt bậc và đạt chiều cao tối đa ở năm 14 tuổi. Những năm sau đó, chiều cao của trẻ vẫn còn tăng nhưng tốc độ rất chậm, đến năm 20 tuổi chiều cao trẻ hầu như không tăng thêm nữa.

Đỉnh tốc độ tăng trưởng chiều cao của bé trai là 10cm/năm khi trẻ được 13 tuổi và đạt tốc độ tối đa 15cm/năm khi bé được 14 tuổi. Tốc độ tăng trưởng chiều cao của nam sẽ chậm dần khoảng 17 tuổi.

Đối với nữ

Trên thực tế, đến năm 18 tuổi thì các bạn nữ sẽ ngừng cao vì lúc này xương bắt đầu gắn kết chặt với nhau nên chiều cao hầu như không còn phát triển nữa.

Sau khi có kinh nguyệt, các bé gái sẽ bước vào giai đoạn dậy thì, đây chính là giai đoạn vàng để chiều cao phát triển vượt trội. Tốc độ tăng chiều cao lúc này có thể tăng đến 10cm và tăng dần đến khi đạt được 15cm/năm ở độ tuổi 12. Đây là cơ hội cuối cùng để trẻ thúc đẩy chiều cao, vì tốc độ tăng trưởng chiều cao của bé gái sẽ chậm dần khi trẻ được 15 tuổi.

Có thể nói, giai đoạn dậy thì là thời điểm chiều cao trẻ phát triển mạnh nhất. Nó quyết định đến 23% chiều cao trung bình khi các bé trưởng thành. Lúc này, kích thước xương, khối lượng xương và mật độ chất khoáng của xương của trẻ cũng được tăng lên khoảng 4% mỗi năm tính từ giai đoạn trẻ được 10 tuổi cho đến hết tuổi dậy thì.

Bác sĩ Nguyễn Đình Khoa – Trưởng khoa Nội cơ xương khớp Bệnh viện Chợ Rẫy TPHCM cho biết, việc tăng chiều cao là quá trình tất yếu ở những giai đoạn phát triển của cơ thể. Trừ các trường hợp ngoại lệ thì chiều cao có thể tăng thêm ở tuổi 20 – 22, còn lại hầu hết chúng ta ngừng tăng trưởng chiều cao năm 20 tuổi.

Các yếu tố ảnh hưởng đến chiều cao

TS.BS Trương Hồng Sơn – Phó tổng thư ký Tổng hội Y học Việt Nam, Viện trưởng Viện Y học ứng dụng Việt Nam cho biết, có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến chiều cao của trẻ em, trong đó có 4 yếu tố chính đó là di truyền, dinh dưỡng, vận động và giấc ngủ. Trong đó, yếu tố di truyền quyết định 23%, yếu tố dinh dưỡng đóng góp 32%, chế độ vận động thể thao quyết định 20%, còn lại là yếu tố giấc ngủ.

Yếu tố di truyền

Nhiều bậc phụ huynh thường quan niệm rằng “con nhà tông, không giống lông cũng giống cánh” chiều cao tương lai của con phụ thuộc hoàn toàn vào yếu tố di truyền. Chính suy nghĩ sai lầm này khiến các bậc phụ huynh có thái độ chủ quan, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chiều cao của trẻ khi trưởng thành.

Yếu tố gen di truyền

Như đã đề cập phía trên, yếu tố di truyền chỉ chiếm 23% do đó khái niệm bố mẹ thấp bé, con không thể cao không còn chính xác nữa. Ngoài yếu tố di truyền là yếu tố không thể thay đổi được, các bậc phụ huynh có tới 77% cơ hội cải thiện chiều cao cho con nhờ can thiệp vào chế độ dinh dưỡng, vận động, thể thao.

Yếu tố dinh dưỡng

Có thể nói, dinh dưỡng chính là yếu tố quan trọng nhất, quyết định đến sự phát triển chiều cao của trẻ. Nếu so sánh bữa ăn người Việt với nhiều quốc gia khác, chúng ta dễ dàng nhận thấy sự khác biệt với một bên là bữa ăn giàu trứng, bơ sữa, các sản phẩm hỗ trợ tăng chiều cao với một bên chỉ đơn thuần là cơm, rau, thịt, cá.

Bữa ăn người Việt chúng ta chỉ mới đáp ứng về nhu cầu năng lượng, chất đạm nhưng không đáp ứng đủ 100% về các vitamin và khoáng chất. Do đó, tình trạng thiếu các vi chất trong bữa ăn của người Việt như thiếu sắt, kẽm, canxi…rất cần được giải quyết.

Yếu tố dinh dưỡng

Để giúp trẻ đạt được chiều cao tối ưu, bố mẹ cần đảm bảo cho trẻ một chế độ dinh dưỡng cân đối và hợp lý. Một chế độ ăn lành lạnh, kết hợp các nhóm thực phẩm, chất béo, đạm, đường bột, vitamin và khoáng chất không những giúp trẻ có được chiều cao tối ưu mà còn giúp trẻ tăng sức đề kháng, độ dẻo dai cho cơ thể.

Ngoài ra, nên hạn chế cho trẻ ăn đồ đóng hộp, đồ ăn chế biến sẵn, các loại nước ngọt… những loại thực phẩm này thường dư lượng dầu mỡ, đường, muối và chất phụ gia không tốt cho chiều cao và sức khỏe của trẻ.

Yếu tố giấc ngủ

Việc phát triển chiều cao và giấc ngủ có mối quan hệ mật thiết với nhau. Bởi khi ngủ cơ thể sẽ tiết ra lượng hormone tăng trưởng nhiều gấp 4 lần khi thức. Theo quy luật, khi chúng ta chìm sâu vào giấc ngủ, hormone tăng trưởng mới sản sinh ra, sau 1 tiếng lượng hormone sẽ đạt đỉnh, thường từ 22h cho đến 1h sáng hôm sau.

Yếu tố giấc ngủ

Vì thế, nếu không đi ngủ sớm sẽ bỏ lỡ quãng thời gian hormone tăng trưởng tiết ra nhiều nhất và ảnh hưởng rất nhiều đến sự tăng trưởng chiều cao. Các bậc phụ huynh cần chú ý để xây dựng thời gian biểu tích cực cho trẻ và đảm bảo dự phát triển toàn diện của các con nhé!

Yếu tố vận động

Hệ thống xương, sụn trong cơ thể là yếu tố quan trọng để chiều cao phát triển. Vì thế, để cao hơn thì sụn xương phải phát triển khỏe mạnh bằng cách thường xuyên vận động. Việc chăm chỉ vận động thể dục thể thao sẽ giúp hệ xương phát triển tốt và đạt được mức chiều cao tốt hơn.

Ngược lại, lối sống lười vận động, ngồi ì ạch một chỗ sẽ khiến trẻ bị ức chế khả năng phát triển cơ xương, qua đó làm giảm chiều cao mà đáng lẽ ra trẻ sẽ đạt được.

Yếu tố vận động

Các môn thể thao tốt cho chiều cao là các môn có tác dụng kéo giãn các xương như nhảy cao, nhảy xa, bóng rổ, bơi lội…Cần tránh các môn thể thao đè ép mạnh lên cột sống như cử tạ, các môn võ thuật nặng…trước khi qua tuổi trưởng thành.

Đặc biệt, nên áp dụng các trò chơi vận động ngoài trời để trẻ thỏa sức vận động và hấp thụ ánh nắng mặt trời. Ánh nắng buổi sớm là nguồn nguyên liệu tự nhiên giúp tổng hợp vitamin D cho trẻ, hỗ trợ phát triển chiều cao, ngừa tình trạng còi xương…do thiếu vitamin D.

Như vậy, qua bài viết trên đây, bạn đã nắm được nhiều thông tin hữu ích về chiều cao của người Việt rồi đúng không nào? Hãy là những người hiểu biết, nắm vững các giai đoạn phát triển chiều cao để có những đầu tư thật hợp lý để cơ thể phát triển một cách toàn diện nhé!

    Leave a Reply

    Your email address will not be published. Required fields are marked *